بندهء مؤمن ميآورند كه بوئى سخت خوش ميدهد ، درهاى آسمان بر وى بگشايند فريشتگان بر وى صلوات ميدهند پيش عرش خداى برند آنگه آن فريشتگان كه قابض ارواح ميباشند خداى را سجده كنند و گويند : بار خدايا بندهء مؤمن موحّد تو است ترا پرستيده است با تو انباز نگرفته است . آنگه حقّ تعالى ميكائيل را عليه السّلام گويد : اين نفس را بنزديك نفسهاى مؤمنان بر تا روز قيامت كه من از تو باز خواهم و بفرمايد : تا درازى و فراخى گور وى هفتاد گز در هفتاد گز كنند و از روح و ريحان بهشت در گور وى افكنند و اگر از اهل قرآن باشد خود نور قرآن وى را كفايت كند و اگر قرآن نداند چندان نور در گور او پديد آرند كه نور آفتاب ؛ و مثل او در گور چنان باشد كه عروس در خوابگاه خود ؛ كس او را بيدار نكند تا آنگه كه بمراد خود از خواب برخيزد بمانند كسى كه خواب تمام كرده باشد ، و چون كافران و عاصيان را مرگ نزديك آيد خداى تعالى دو فريشته را بفرستد تا پارهء پلاس درشت و گندا « 1 » كه از آن گنداتر نباشد بيارند و گويند : اى نفس خبيثه بيرون آى و با دوزخ و عذاب اليم شو و خداى خشمناك بر تو . سعيد جبير گفت : « 2 » عبد اللّه عبّاس بطايف فرمان يافت مرغى بيامد كه بر شكل وى كس نديده بود در نعش وى رفت و بيرون نيامد چون وى را دفن كردند بر سر گور وى آوازى شنيدند از هاتفى كه اين آيت ميخواند : يا أيّتها النّفس المطمئنّة . ارجعى الى ربّك . بعضى ديگر گفتند كه : اين خطاب در وقت بعث باشد نفس مؤمن را در وقت آنكه جانها را با قالبها فرستند ؛ جان مؤمن را گويند : اى جان آراميده با نزديك سيّد

--> ( 1 ) - در برهان قاطع در فصل گاف فارسى گفته : « گندا بر وزن عمدا چيزى را گويند كه گنديده و از آن بوى ناخوش آيد » . ( 2 ) - سيوطى ( ره ) در الدرّ المنثور نصّ اين حديث را چنين نقل كرده : « و أخرج ابن - أبى حاتم و الطبرانى عن سعيد بن جبير رضى اللّه عنه قال : مات ابن عبّاس رضى اللّه عنهما بالطائف فجاء طير لم تر عين خلقته فدخل نعشه ثمّ لم ير خارجا منه فلمّا دفن تليت هذه الاية على شفير القبر لا يدرى من تلاها يا أيّتها النفس المطمئنّة ارجعى الى ربّك راضية مرضية فادخلى فى عبادى و ادخلى جنّتى » .